Wil je een houten tafel behandelen die binnen staat, neem dan een hardwax-olie voor meubels: een olie met was erin, zoals Osmo TopOil. Schuur het blad kaal, wrijf de olie dun in met de nerf mee en zet na 8 tot 10 uur drogen een tweede laag. Kijk daarna elk jaar of er een nieuwe laag op moet; die zet je zonder te schuren. Wil je liever geen onderhoud, lak de tafel dan met een blanke meubellak in twee of drie lagen. Staat je tafel buiten? Lees dan houten tuintafel behandelen.
Door de redactie, nagelezen door JarnoInhoud van dit artikel
Houten tafel behandelen: wat zit er nu op?
| Je tafel nu | Wat je doet |
|---|---|
| Kaal hout: nieuw, onbehandeld of kaal geschuurd | Hardwax-olie in twee dunne lagen, of lak in twee of drie lagen |
| Geolied | Schoonmaken en één dunne laag olie, zonder schuren |
| Geolied, en je wilt lak | Eerst kaal schuren: op olie droogt en hecht lak slecht |
| Gelakt, en de lak is nog heel | Licht schuren met P220 tot P280, dan één of twee lagen lak |
| Gelakt, maar versleten of beschadigd | Kaal schuren, dan olie of lak zoals op kaal hout |
| Gelakt, en je wilt olie | Alle lak eraf schuren, dan oliën als kaal hout |
| Je weet niet wat erop zit | Proefje met olie op een onopvallende plek van het blad. Trekt de olie niet in, dan zit er waarschijnlijk lak op |
Bron: Osmo, Osmo Nederland en Cetabever.
Zo zet je een tafel in de olie
- Schuur het blad kaal. Moet er oude lak of olie af, schuur dan met korrel 40, daarna 80 en als laatste 120. Een nieuwe, onbehandelde tafel schuur je alleen na als hij ruw voelt, met korrel 120 tot 180. Op een gefineerd blad begin je niet met korrel 40, want de houtlaag is dun. Zie ook schuurpapier en korrel.
- Maak het blad stofvrij. Zuig het stof op en neem het blad af met een licht vochtige doek. Ontvet niet: onder Osmo-olie raadt Osmo Nederland dat af. Gaatjes vullen: zie houtplamuur.
- Wrijf de eerste laag dun in. Met een pad, een kwast of een microvezelroller, met de nerf mee, en neem de randen mee. Strijk goed uit, zodat er geen natte plekken blijven staan. Voor een blad van 2 bij 1 meter heb je per laag 60 tot 80 ml nodig, dus 120 tot 160 ml voor twee lagen (eigen berekening, zonder randen en onderkant).
- Laat drogen met de ramen open. Kleurloze olie droogt 8 tot 10 uur, olie met kleur ongeveer 24 uur, bij 20 tot 23 °C (Osmo). Bij kou of vochtig weer duurt het langer.
- Zet de tweede laag. Tussendoor schuren hoeft niet; voelt de eerste laag ruw, ga er dan licht overheen met een fijn schuurpad.
- Leg de doeken direct in water. Doeken en pads met olie kunnen vanzelf gaan branden. Leg ze direct in een emmer water, of hang ze buiten uitgespreid te drogen. Pas als ze droog zijn, mogen ze bij het restafval.
Na de tweede laag en een nacht drogen kun je de tafel voorzichtig gebruiken. Helemaal uitgehard is de olie na twee tot drie weken; leg er tot dan geen tafelkleed op. Goed gedaan voelt het blad droog en egaal aan, zonder glimmende plekken. Een eettafel die kaal moet, kost een middag schuren, een half uur per laag en een nacht drogen ertussen: twee dagen (eigen schatting).
Olie of lak?
Met olie blijft het hout er natuurlijk uitzien en werk je een slijtplek plaatselijk bij, zonder het hele blad te schuren. Lak geeft een harde laag die zo goed als onderhoudsvrij is; krasjes zie je daarop wel goed, en herstellen kan alleen door te schuren en opnieuw te lakken. Wil je een houten tafel behandelen tegen vlekken, dan werken ze allebei: lak beschermt ertegen, en hardwax-olie in twee lagen is bestand tegen wijn, koffie, thee en water. “Op een laag olie kun je alleen maar verder gaan met olie”, schrijft Cetabever: lak droogt en hecht slecht op olie.
Een tafel lakken
Neem een blanke meubellak op waterbasis, zoals Cetabever Meubellak. Kaal hout ontvet je eerst, zie ontvetten voor schilderen, en schuur je met P150 tot P180. Rond scherpe randen af en zet met een acrylkwast of een lakviltroller twee of drie lagen, met tussendoor licht schuren. Bij 20 °C kan na 4 uur de volgende laag erop, na 12 uur is de tafel licht te gebruiken en na 7 dagen is de lak doorgehard. Welke glans past, lees je bij hoogglans of zijdeglans; meer over blanke lak bij blanke lak en vernis.
Eiken tafel behandelen
Ook een eiken tafel behandel je met olie of lak. Onbehandeld is eiken kwetsbaar voor kringen en vetvlekken; een massief blad kun je bij schade weer kaal schuren. Kleurloze olie maakt eiken donkerder: het hout ziet er blijvend uit alsof het nat is. Wil je blank eiken licht houden, begin dan met een olie met een beetje wit pigment, zoals TopOil 3068 Natural, en zet daar een kleurloze laag op. Olie in kleur is er in wit en in donkerdere tinten, die eiken subtiel witter of donkerder maken; zet eerst één of twee lagen kleur en daarna kleurloos.
Zwarte vlekken in eiken ontstaan als het looizuur in het hout reageert met vocht of metaal. Die haal je weg met een tanninevlekverwijderaar, een reiniger speciaal tegen deze zwarte vlekken: eerst een proefje, dan 30 tot 45 minuten laten inwerken, afvegen, een tot twee dagen laten drogen en de plek opnieuw oliën.
Groene zeep is geen goed idee op een geoliede of gelakte eiken tafel. Het laat een vettige laag achter die vuil aantrekt, en een olielaag kan het op den duur aantasten, schrijft Osmo Nederland. Zepen als afwerking van kaal, blank eiken kan wel, met een houtzeep: verdund, in meerdere lagen, en daarna onderhouden met dezelfde zeep (WOCA).
Mangohout, acacia en andere houtsoorten
Ook een mangohouten tafel behandel je met een hardwax-olie: mango heeft van nature geen beschermende laag, en de olie beschermt het tegen kringen en water. HG noemt ook bijenwas of boenwas, maar was beschermt minder tegen vlekken. Acacia behandel je met kleurloze hardwax-olie, die de kleur verdiept. Kersen en noten olie je ook, maar zonder wit pigment: op donker of roodachtig hout geeft dat een licht krijtig waas. Grenen is zacht en gaat onbehandeld niet lang mee; olie beschermt het zonder dat de nerf verdwijnt.
Wat er misgaat
| Fout | Wat er gebeurt | Wat je doet |
|---|---|---|
| Olie te dik opzetten | Blijft plakkerig, glimt en droogt traag | Dun werken en goed uitstrijken; natte plekken binnen een half uur nog uitwrijven |
| Schoonmaken met azijn, een sterke reiniger of een schuursponsje | Kan de beschermlaag beschadigen | Vochtige doek met een milde reiniger voor geolied of gelakt hout |
Bron: Cetabever, Osmo en Osmo Nederland.
Meer klussen rond hout en verf vind je onder Schilderen.
Veelgestelde vragen
Welke olie gebruik je voor een houten tafel?
Een hardwax-olie voor meubels: die trekt in het hout, beschermt tegen kringen en vlekken, en je werkt hem bij zonder schuren. Gekookte lijnolie kan ook, maar die droogt een dag per laag en is pas na ongeveer vier weken doorgehard.
Kun je een houten tafel behandelen met olijfolie of bijenwas?
Olijfolie niet. Osmo Nederland noemt olie uit de supermarkt een mythe die niet werkt: olie moet zo bewerkt zijn dat hij in het hout trekt. Olijfolie kan vlekkerig worden en beschermt slecht tegen vocht. Bijenwas kan wel: een dun laagje beschermt licht en geeft glans, maar het inwrijven is werk.
Hoe krijg je een houten tafel weer mooi?
Zie je op een geoliede tafel doffe plekken, kringen of slijtplekken, maak hem dan schoon en geef hem één dunne laag olie of onderhoudsolie, zonder te schuren. Een diepe kras schuur je weg met korrel 120 over het hele blad. Daarna behandel je het blad met hetzelfde product als ervoor.
