• Onafhankelijk, we verkopen niets
  • Cijfers uit het technisch blad
  • De bron bij elk getal

Benodigdheden

Lijnolie: gekookte of rauwe lijnolie op hout aanbrengen

Voor hout neem je gekookte lijnolie. Die is verhit of bevat droogstof, die het drogen versnelt: na ongeveer 24 uur is hij droog, na ongeveer 4 weken doorgehard. Rauwe lijnolie droogt heel traag; die gebruik je om kwasten in te bewaren en op zichtbaar buitenhout als grondlaag onder lijnolieverf. Schuur kaal hout met korrel 80 tot 100, niet fijner. Zet de olie dun op en neem na 10 tot 20 minuten alles af met een pluisvrije doek (Kreidezeit): de olie moet in het hout, niet erop. Herhaal dat de volgende dag, tot het hout niets meer opneemt. Leg gebruikte doeken direct in water, want ze kunnen vanzelf gaan branden.

Inhoud van dit artikel
  1. Gekookte lijnolie op hout aanbrengen
  2. Gekookte of rauwe lijnolie?
  3. Onderhoud en later verven
  4. Lijnolie op hout buiten
  5. Wat er misgaat
  6. Veelgestelde vragen
Hand zet met een kwast een afwerklaag op een kale houten plank in een werkplaats
Ter illustratie. Een kwast zet een afwerklaag op kaal hout. Foto: Julia / Unsplash

Gekookte lijnolie op hout aanbrengen

  1. Maak het hout kaal, schoon en droog. Oude lak of verf moet eraf, anders kan de olie het hout niet in; zie afbijtmiddel. Het hout moet onder 15% vocht zitten. Werk bij minstens 10 °C, en houd die temperatuur de 48 uur erna aan.
  2. Schuur met korrel 80 tot 100. Fijner schuren verdicht het hout, en dan neemt het te weinig olie op. Ook glad geschaafd hout schuur je zo open. Maak het daarna goed stofvrij. Meer over korrels lees je bij schuurpapier en korrel.
  3. Zet een dunne laag op. Met een kwast, een korte roller of een doek. Geef kopse kanten en scheuren extra. Trekt de olie ergens snel weg, zet daar meteen nog een dunne laag overheen, terwijl de eerste nog nat is. Op kaal hout kun je de eerste lagen verdunnen, zie hieronder.
  4. Neem na 10 tot 20 minuten alles af. Wrijf het hele vlak droog met een schone, pluisvrije doek, tot het gelijkmatig zijdemat is. Natte, glimmende plekken zijn olie die er nog op ligt; die gaat plakken. Bij warm weer neem je eerder af.
Tekening: geolied hout van opzij en van boven: olie in het hout is zijdemat, olie die erop ligt geeft een natte, glimmende plek
Stap 4 in beeld. Tekening: Verfspullen.nl
  1. Leg de doeken direct in water. Zie het kader hieronder. De kwast maak je direct schoon met terpentijnolie en daarna met zeep.
  2. Zet na 24 uur de volgende laag. Op eiken en ander hout met veel looizuur, een stof in het hout die het drogen vertraagt, na 48 uur. Voelt het oppervlak nog vet of plakkerig, wacht dan langer. Staan er vezels overeind, schuur licht met korrel 100 tot 120 met de nerf mee. Ga door tot het hout niets meer opneemt. Een nieuwe kale tafel of deur binnen heeft meestal een of twee lagen nodig, sterk uitgedroogd hout vaak twee of drie.
  3. Laat de olie uitharden. Na ongeveer 4 weken is hij doorgehard. Gebruik het hout tot dan voorzichtig, houd het droog en neem het niet nat af.

Reken op ongeveer 10 m² per liter per laag (deCokerije); hout dat veel zuigt, neemt meer. Een deur of tafelblad binnen kost per laag een half uur werk en een dag drogen, dus twee lagen kosten twee dagen (eigen schatting).

Gebruikte doeken direct in water

Doeken, papier, sponzen en schuurstof met lijnolie kunnen vanzelf gaan branden, met rauwe én gekookte olie. Dat kan al bij kamertemperatuur gebeuren, en nog uren na het werk. Leg ze direct in een emmer water, of hang ze buiten uitgespreid te drogen. Gooi ze nooit als prop in de afvalbak of in een zak: daar kan de warmte niet weg (Brandweer Nederland). Werkkleding behandel je net zo. Pas als alles droog is, mag het bij het restafval. Let bij het oliën ook op dat er geen olie op isolatiemateriaal komt, want ook daarin kan hij vanzelf gaan branden.

Lijnolie verdunnen

Verdunde olie trekt op kaal hout dieper in, dus je verdunt alleen de eerste lagen. Bij onderhoud van eerder geolied hout heeft verdunnen geen zin: verdunde olie dringt niet door de oliefilm die er al zit. Neem terpentijnolie, ook balsemterpentijn genoemd, en geen terpentine. Terpentijnolie komt uit de hars van naaldbomen; terpentine is white spirit, een aardolieproduct, en dat raadt deCokerije af voor lijnolie.

Wij verdunnen zo:

  1. Laag 1: 25 tot 30% Terpentijnolie door de olie, op kaal hout.
  2. Laag 2: 10% Na 24 uur.
  3. Daarna onverdund Tot het hout niets meer opneemt.

Gekookte of rauwe lijnolie?

Beide komen uit lijnzaad, het zaad van vlas. Rauwe lijnolie is onbewerkt. Hij trekt dieper in dan gekookte olie, maar het drogen duurt weken; volgens Bleko droogt hij zelfs nooit helemaal. Gekookte lijnolie is na het persen verhit, heeft droogstof gekregen of allebei, en droogt daardoor veel sneller. Op de fles staat soms dubbel gekookt: ook dat is gekookte lijnolie met droogstof, en je verwerkt hem precies zo.

Je wiltNeem
Een meubel, deur of balk binnen oliënGekookte lijnolie
Een ladder, houten gereedschap of constructiehout oliënGekookte lijnolie
Kaal buitenhout verzadigen voordat je het met lijnolieverf schildertRauwe lijnolie
Lijnolieverf opfrissen die mat is en poederig afgeeftGekookte lijnolie, na het schoonmaken
Kwasten bewaren tussen twee werkdagenRauwe lijnolie

Bronnen: Kreidezeit, Bleko, deCokerije, Allbäck en Ottosson.

Kwasten hang je in rauwe lijnolie, met de haren vrij van de bodem, en voor het schilderen wring je ze goed uit. Omdat de olie zo traag droogt, blijven de haren zacht. Doe dat alleen met kwasten voor verf op oliebasis. Lijnolie is ook de basis van stopverf.

Onderhoud en later verven

Olie opnieuw zodra het hout weer zuigt. Dat test je met een vochtige doek: wordt het hout daar duidelijk donkerder, of zie je de eerste grijze plekken, dan is het tijd. Maak het hout schoon met lijnoliezeep en zet één laag op zoals hierboven. Schuren hoeft alleen als de laag beschadigd is of als er verkleuring diep in het hout zit. Geolied hout buiten, zoals een ladder, heeft meestal eens per jaar een nieuwe laag nodig, afhankelijk van het weer en de houtsoort; binnen vaak pas na een paar jaar (deCokerije).

Later verven kan met lijnolieverf of standolieverf; daarvoor is lijnolie juist een goede grondlaag. Wil je er gewone lak op, kijk dan vooraf in het blad van die lak of hij op geolied hout mag; zie ook blanke lak en vernis.

Lijnolie op hout buiten

Op buitenhout dat je ziet, zoals een tuinbank of schutting, is pure lijnolie niet de keuze: hij kan daar op termijn donker of zelfs zwart worden (deCokerije). Wil je dat hout niet verven, neem dan een lazuur met pigment, een doorschijnende afwerking met kleur (Kreidezeit); zie tuinhout beitsen en voor een tafel houten tuintafel behandelen. Op hout waar het uiterlijk niet telt, zoals een ladder of constructiehout, kun je gekookte lijnolie wel puur gebruiken.

Onder standolieverf, en onder lazuur op sterk zuigend of verweerd hout, zet Kreidezeit eerst een grondlaag van gekookte lijnolie, 1 op 1 verdund met terpentijnolie, die je verwerkt zoals in het stappenplan. Zo sterk verdunnen is het recept van Kreidezeit voor een grondlaag onder verf; onze 25 tot 30% en 10% gelden voor olie als afwerking.

Wil je het hout met lijnolieverf schilderen, verzadig kaal, uitgedroogd hout dan eerst met rauwe lijnolie, schrijft de Zweedse lijnoliefabrikant Allbäck. Strijk de olie uit (verwarmd of in de zon trekt hij sneller in) en schilder zodra hij helemaal in het hout is getrokken. Blijft er olie glimmend op liggen, neem die dan af: op een te vette ondergrond kan de verf slecht hechten, schrijft de Zweedse lijnolieverfmaker Ottosson. Is het hout al rot, herstel dat dan eerst: zie houtrot repareren.

Wat er misgaat

FoutWat er gebeurtWat je doet
Te veel olie laten liggenDe laag droogt weken tot maanden, rimpelt, blijft plakken en houdt stof vastOvertollige olie eraf, minstens een dag laten drogen, licht schuren en dun opnieuw
Oliën in een dichte ruimteLijnolie droogt met zuurstof uit de lucht; zonder ventilatie duurt het dagen langerVentileer goed, vooral binnen
Schoonmaken met ammoniak, soda of chloorDe olie wordt plakkerig of breekt afLijnoliezeep of een andere milde reiniger
Gewone schroeven en beslag in buitenhoutBij het opnieuw oliën kan het hout donker verkleurenRoestvaste schroeven en beslag

Bronnen: deCokerije, Allbäck en Kreidezeit.

Meer verfbenodigdheden vind je onder Verfbenodigdheden.

Veelgestelde vragen

Is lijnolie hetzelfde als lijnzaadolie?

Ja, het is dezelfde olie, geperst uit het zaad van vlas, en de woorden worden door elkaar gebruikt. Het verschil zit in waarvoor de fles bedoeld is. Lijnolie uit de verfwinkel is niet om te eten: Bleko noemt in het veiligheidsblad houtbescherming en metaal als gebruik, en laat de olie uit de buurt van voedingsmiddelen bewaren. Dit artikel gaat over lijnolie voor hout.

Is gekookte lijnolie giftig?

Gekookte lijnolie is niet als gevaarlijk ingedeeld, maar hij hoort niet op een snijplank of slabak, en heeft iemand er veel van ingeslikt, roep dan medische hulp in. De indeling en het advies bij inslikken staan in het veiligheidsblad van fabrikant Bleko. Dat hij niet geschikt is voor snijplanken en slabakken, omdat de droogstoffen schadelijk zijn, schrijft fabrikant deCokerije. Voor keukenhout neem je een olie die daarvoor bedoeld is.

Wat doet lijnolie met hout?

Lijnolie trekt in het hout en wordt daar hard doordat hij zuurstof uit de lucht opneemt. Het hout wordt water- en vuilafstotend, krijgt een honingtint en de nerf komt sterker uit. Reken op kleurverschil: lijnolie maakt hout warmer en donkerder, en op licht hout kan hij vergelen (deCokerije). Zet daarom eerst een proefje op een plek die je niet ziet.

Over de redactie

Redactie Verfspullen.nl

Elk getal komt uit het technisch blad van de fabrikant en is tegen die bron gecontroleerd voordat het artikel online ging. Zo werken we

6 bronnen gecontroleerd op

Fout gezien? Laat het ons weten

Fout gezien? Laat het ons weten

We leggen het naast het technisch blad en passen het artikel aan. Bij een inhoudelijke wijziging staat de datum onder de titel.

Meld een fout