Ontvetten voor het schilderen: waarmee en in welke volgorde

Ontvet met een verfreiniger die voor schilderwerk gemaakt is, en meng hem precies zoals het blad van dat middel zegt. Voor Polyfilla Pro S600 is dat ongeveer 35 ml op 5 liter water, en dan hoef je niet na te spoelen. Dat staat in het technisch informatieblad van S600. Universol Concentraat verdun je met water tot maximaal 1 op 100. Ook dat hoef je volgens de datasheet van Rust-Oleum niet na te wassen, zodat je direct kunt schilderen. Alabastine Verfreiniger meng je 120 ml op 5 liter lauw water, en daarna spoel je altijd na met schoon water, staat op de productpagina van Alabastine. Maak je S600 sterker aan of gebruik je hem puur, dan moet je wel naspoelen. Schilder pas als het oppervlak droog is. Op een vochtfilm mag volgens Wijzonol geen verf, omdat de hechting en filmvorming dan minder worden.

Bij houtwerk komt het samen op deze volgorde (onze samenvatting van de bladen): ontvetten, zo nodig naspoelen, laten drogen, schuren of matteren, stofvrij maken en schilderen. Sikkens laat vóór het schuren reinigen en vette houtsoorten ontvetten, “omdat water en vet elkaar niet verdragen”. Gebeurt dat niet zorgvuldig, dan kan dat volgens Sikkens leiden tot slechte hechting en esthetische gebreken. Bij watergedragen lak binnen komt er nog een stap bij: na het schuren nogmaals ontvetten en nawassen met schoon water (Infoblad 1442, 2023).

Inhoud van dit artikel

1. Welke verfreiniger, hoe sterk en wel of niet naspoelen
2. Eerst ontvetten of eerst schuren?
3. Hout ontvetten voor het schilderen
4. Metaal, kunststof en muren
5. Azijn, ammoniak, afwasmiddel en soda
6. Wat er misgaat en wat je dan doet
7. Veelgestelde vragen

Welke verfreiniger, hoe sterk en wel of niet naspoelen

Elke fabrikant schrijft iets anders voor. Daarom staan de middelen hier naast elkaar, met wat hun eigen blad zegt.

Middel	Mengen	Naspoelen	Schilderen	Bron
Universol Concentraat	Met water, tot maximaal 1:100. Bij sterke vervuiling sterker aanmaken of herhalen.	Nee	Direct	Rust-Oleum, datasheet (23-10-2025)
Universol Pompspray	Kant-en-klaar, niet verdunnen	Nee	Direct	Rust-Oleum, datasheet (23-10-2025)
Polyfilla Pro S600	Ca. 35 ml op 5 l water. Bij de literfles is dat 5 dopjes.	Nee. Wel bij een hogere concentratie of onverdund.	Het blad noemt geen tijd	Polyfilla Pro, technisch informatieblad (geen datum, pdf 2024)
Alabastine Verfreiniger	120 ml op 5 l lauw water. Bij zeer vette ondergronden onverdund.	Ja, altijd met schoon water	Zodra het droog is	Alabastine, productpagina
HG verfontvetter concentraat	1 op 10 met water	Ja, met ruim water	Als de ondergrond goed droog is	HG, productpagina
St. Marc, multireiniger met dennenharszeep	Geen technisch blad gevonden	Niet gedocumenteerd	Niet gedocumenteerd	RB, veiligheidsinformatieblad (31-01-2020)

Een dop is dus niet zomaar een dop. Omgerekend zit S600 op ongeveer 1 op 140, Alabastine op ongeveer 1 op 40 en HG op 1 op 10 (eigen berekening uit de doseringen hierboven). Neem daarom nooit de dosering van het ene middel over voor het andere. Sikkens noemt dezelfde S600-dosering van 35 ml op 5 liter in Infoblad 1399 van 15 november 2024, daar voor het periodiek reinigen van schilderwerk. Ontvet niet in de volle zon of bij vorst: dat schrijft Rust-Oleum voor beide Universol-varianten. Alabastine gebruik je volgens de productpagina niet onder 5 °C.

Alle middelen met een pH op hun blad zijn basisch. Rust-Oleum noemt pH 11,27 voor Universol Concentraat en pH 9 voor de pompspray. Polyfilla geeft pH 11,5 voor S600 in het technisch blad en 11,3 in het veiligheidsblad. Het veiligheidsblad van de St. Marc-multireiniger noemt pH 10,69 tot 11,09 en 25 tot 50% natriumcarbonaat, oftewel soda. Let dus op je ogen. Het veiligheidsinformatieblad van S600 (9-2-2024) zegt “Veroorzaakt ernstig oogletsel” en schrijft oog- of gelaatsbescherming voor. Alabastine vermeldt hetzelfde gevaar, en het St. Marc-blad noemt ernstige oogirritatie. Draag een veiligheidsbril, zeker als je een plafond of de bovenkant van een kozijn doet.

Over St. Marc: een technisch blad met dosering en naspoeladvies vonden we niet. Volg het etiket. Wij spoelen na met schoon water, omdat geen enkel blad zegt dat het niet hoeft (eigen inschatting). Sikkens stelt voor muren en vloeren als regel dat reinigingsmiddelen geen schadelijke resten mogen achterlaten (Infoblad 1072, 10 september 2026).

HG schrijft op zijn productpagina dat je na de verfontvetter, 1 op 10 aangemaakt en met een schuurspons aangebracht, niet meer hoeft te schuren. De verffabrikanten in dit artikel schrijven in hun systemen wel schuren of matteren voor. Wijzonol zegt zelfs dat je tussen de lagen altijd schuurt of mattert voor een goede onderlinge hechting, behalve bij muurverf. Wij volgen het blad van de verf die erop komt (eigen keuze).

Eerst ontvetten of eerst schuren?

Eerst ontvetten, dan schuren. Zo staat het bij Flexa en Sikkens:

• Flexa zet bij onbehandeld hout ontvetten met Alabastine Verfreiniger op 1 en schuren op 2 (Flexa Grondverf Sneldrogend, versie 02-2025).
• Sikkens laat “vooraf aan het schuren en schilderen” de bestaande verflagen reinigen en vette houtsoorten ontvetten (Infoblad 1442, 2023). Voor bestaand schilderwerk onder Rubbol Primer staat er “geheel reinigen met Polyfilla Pro S600, geheel matteren” (Rubbol Primer, 3 oktober 2025).
• Bij gevelelementen die in de fabriek zijn afgelakt in Concept II van Sikkens Wood Coatings laat Sikkens buiten eerst kalkschoon maken en reinigen met S600 in lauwwarm water, en daarna licht matteren, opzuiveren en stofvrij maken (Sikkens Infoblad 1488, 25 april 2024).

Niet elk blad is zo expliciet. Wijzonol noemt bij nieuw hout “reinigen/ontvetten en schuren” en bij bestaand hout, na het verwijderen van ondeugdelijke lagen, “reinigen/ontvetten en grondig schuren/matteren”. Dat staat in één stap, zonder volgorde (LBH SDT Ultra Hoogglanslak, v1.6). ADLER noemt bij intacte oude verflagen alleen opschuren met korrel 120 tot 180 en schoonmaken (ARL 012, 2020).

Waarom eerst ontvetten? Sikkens geeft één reden: water en vet verdragen elkaar niet. Onze inschatting daarnaast: wie een vettig oppervlak schuurt, wrijft het vet in de krassen en het schuurpapier loopt sneller vol. Na het schuren nog een keer ontvetten raadt Sikkens aan bij watergedragen lak binnen (Infoblad 1442). Epifanes doet hetzelfde bij blanke bootlak: schuurstof weg en “ontvet nogmaals” (systeemopbouw J1).

Bij metaal ligt het anders. Daar gaat eerst de roest eraf. Wijzonol schrijft: “Direct na het ontroesten/schuren ontvetten en een primerlaag aanbrengen” (productinformatieblad). Sikkens zegt in Infoblad 1072 hetzelfde voor staal: ontroesten, ontvetten, reinigen en drogen, en dan direct de eerste laag.

Stappenplan voor bestaand houtwerk binnen

1. Haal loszittende verf weg. Lijmresten van stickers of tape horen er ook af; hoe, lees je bij stickerverwijderaar.
2. Ontvet het hele vlak met de verfreiniger, in de dosering van het etiket. Rust-Oleum noemt een spons, doek of borstel.
3. Spoel na als je middel dat vraagt. Bij S600 geldt dat ook als je hem sterker aanmaakt of puur gebruikt.
4. Laat het oppervlak drogen.
5. Mat de oude laag op. Flexa noemt korrel P220 tot P280 voor een intacte laag en P150 tot P180 voor kaal hout, in de richting van de nerf (Grondverf Sneldrogend). Meer daarover in welke korrel schuurpapier. In watergedragen systemen beperkt Sikkens schuurpapier tot het kaal maken van hout en adviseert tussen de lagen schuurpads, omdat watergedragen verf bij te grof of mechanisch schuren warm wordt en gaat rullen (Infoblad 1442). Zie Scotch-Brite schuurpads.
6. Maak alles stofvrij. Komt er watergedragen lak op, ontvet dan nog een keer en was na met schoon water (Sikkens Infoblad 1442).
7. Grond en lak volgens het blad van je verf.

Hout ontvetten voor het schilderen

Gelakte deuren, kozijnen en kastjes

Op deuren en kastjes zit huidvet, in de keuken ook kookvet. Sikkens schrijft dat huidvet watergedragen verfsystemen kan doen verweken, waardoor met name op deuren vuile plekken ontstaan (Infoblad 1399). Ontvet daarom rond klinken, grepen en de slotkant extra. Hoe je daarna verder gaat, staat in een deur schilderen en keukenkastjes verven.

Bij sterke vervuiling laat Rust-Oleum de behandeling met Universol Pompspray herhalen, met een witte nylon pad erbij. Bij zeer donkere of heldere decoratieve verf op acrylaatbasis test je eerst op een klein stukje, omdat het middel kan verkleuren of aantasten (datasheet Pompspray).

Kaal hardhout zoals teak en meranti, en vette houtsoorten

Flexa schrijft voor hardhout zoals teak en meranti “extra ontvetten met onverdunde Alabastine Verfreiniger” (Flexa Grondverf Sneldrogend). Sikkens zegt: “Vette houtsoorten ontvetten met Polyfilla PRO S600” (Rubbol Primer). Volgens Infoblad 1072 kan de verf bij iroko, afzelia en merbau in bepaalde gevallen langzamer drogen. Bij merbau, dark red meranti, western red cedar, eiken en afzelia kunnen inhoudsstoffen doorbloeden. Ontvetten lost doorbloeden niet op (eigen inschatting). Zoek in het blad van je verfmerk welke primer daarvoor bedoeld is.

Ontvetten met wasbenzine of verdunning op teak staat niet in de bladen van Flexa en Sikkens die wij lazen. Zij noemen hun waterige verfreiniger. Een oplosmiddel als ontvetter vonden we wel bij blank vernis. Epifanes laat bij zijn bootlak op kaal hout ontvetten met Reinigingsthinner of 1-C Spuitverdunning, met meerdere schone doeken, en de ontvetter goed laten uitdampen (systeemopbouw J1). J1 noemt daarbij mahonie, meranti, oregon pine en grenen; teak staat er niet bij. Werk je met wasbenzine, ventileer dan tijdens en na gebruik en voorkom huidcontact, want dat kan eczeem geven (Rijksoverheid, Waarzitwatin).

Spoel je kaal hout na, laat het dan echt drogen. Wijzonol en Sikkens houden 18% houtvocht als bovengrens aan.

Metaal, kunststof en muren

Metaal. Roest eerst grondig weg, ontvet direct daarna en zet er een primer op (Wijzonol). Nieuw thermisch verzinkt staal en aluminium laat Wijzonol eerst ontvetten en daarna licht aanstralen met een fijn, niet-metallisch straalmiddel. Zinkzouten haalt Sikkens weg met hogedrukreiniging of met niet-corroderend gereedschap zoals nylonborstels of Scotch-Brite en schoon water. Daarna grondig naspoelen en laten drogen (Infoblad 1072).

Kunststof. Hard pvc maak je volgens Wijzonol “grondig reinigen/ontvetten en schuren” voor je grondt. PE en PP kun je volgens hetzelfde blad niet schilderen. Ontvetten verandert daar niets aan.

Muren en plafonds. Alabastine raadt aan om op muren van beneden naar boven te werken, om strepen te voorkomen. Een zuigende muur zet je daarna in de voorstrijk. Gaat het om een nieuwe stuclaag, lees dan eerst hoe lang stucwerk moet drogen.

Azijn, ammoniak, afwasmiddel en soda

Voor deze huishoudmiddelen vonden we geen technisch blad met een dosering voor schilderwerk. Dit zeggen de bronnen die we wel vonden.

Middel	Wat de bron zegt	Wat wij doen
Schoonmaakazijn	Azijnzuur lost kalk op. Je kunt het bijvoorbeeld gebruiken om badkamer en wc te ontkalken. Meestal minder dan 10% azijnzuur (Rijksoverheid).	Niet als ontvetter (eigen inschatting). De Rijksoverheid noemt schoonmaakazijn een zuur schoonmaakmiddel, terwijl de verfreinigers hierboven basisch zijn.
Ammoniak	“Reiniger met ammoniak; ontvettingsmiddel”, pH boven 10, veroorzaakt ernstig oogletsel (Bleko, veiligheidsinformatieblad 13-12-2022).	Kan, maar zonder dosering voor schilderwerk. Wij spoelen na en ventileren (eigen inschatting).
Afwasmiddel	Sikkens noemt pH-neutraal afwasmiddel voor het periodiek reinigen van verflagen; als voorbehandeling voor schilderwerk noemt het blad het niet (Infoblad 1419).	Voor licht vuil, goed naspoelen. Niet als enige voorbereiding op vette plekken (eigen inschatting).
Soda	Zit als natriumcarbonaat in de St. Marc-multireiniger (25 tot 50%, veiligheidsblad uit 2020).	Liever een middel met een dosering op het blad.

Alabastine noemt zijn verfreiniger op de productpagina “effectiever dan de standaard ammoniakoplossingen”. Dat is een claim van de fabrikant zelf.

Meng nooit een ontvetter met bleek of chloor. De Rijksoverheid waarschuwt dat bleek samen met zure middelen zoals schoonmaakazijn, of met ammoniak, giftig chloorgas of chlooramines kan vormen (Waarzitwatin, bleek). Heb je net met chloor schoongemaakt, spoel dan eerst na voordat je met een ander middel begint.

Wat er misgaat en wat je dan doet

Fout	Wat er gebeurt	Wat je doet
Schuren voordat je ontvet	Vet wordt in de krassen gewreven en het schuurpapier loopt vol (eigen inschatting)	Eerst ontvetten. Bij watergedragen lak binnen na het schuren nog een keer (Sikkens)
Het middel sterker aanmaken en niet naspoelen	Er blijven resten van de reiniger op de ondergrond (eigen inschatting)	Polyfilla: bij een hogere concentratie nawassen met schoon leidingwater
Schilderen op een natte ondergrond	Volgens Wijzonol minder hechting en filmvorming, en vocht hindert droging en glans	Laten drogen. Hout maximaal 18% vocht (Wijzonol, Sikkens)
Ontvetten in de volle zon of bij vorst	Rust-Oleum raadt Universol dan af, zonder te zeggen waarom	In de schaduw werken, Alabastine niet onder 5 °C
Ammoniak of azijn gebruiken na bleek of chloor	Giftig chloorgas of chlooramines (Rijksoverheid)	Nooit mengen, eerst naspoelen, ventileren
Siliconen of was behandelen als gewoon vet	ADLER noemt vet, was, siliconen en hars als afstotende stoffen die weg moeten. Dat een verfreiniger siliconen meeneemt, staat in geen van de bladen	Siliconen apart aanpakken (eigen inschatting), zie siliconen verwijderen
Watergedragen lak grof schuren	Volgens Sikkens wordt de verf warm en gaat hij rullen	Matteren met schuurpads

De regel over siliconen komt uit de werkrichtlijn ARL 012 van ADLER (07-2020): de ondergrond moet vrij zijn van afstotende stoffen zoals vet, was, siliconen en hars. Meer klussen rond de voorbereiding vind je onder Schilderen.

Veelgestelde vragen