IJzermenie is een roodbruine, roestwerende grondverf voor ijzer en staal. Losse roest gaat eraf; vastzittende roest mag alleen blijven onder een menie die dat toestaat (zie verderop). Ontvet het metaal en zet dezelfde dag de eerste laag, met extra verf op randen, hoeken en bouten. Na het drogen volgt de tweede. Daarna lak je twee keer af met lak op terpentinebasis. Overschilderbaar is ijzermenie na 12 tot 24 uur, per merk verschillend: Flexa IJzermenie na 12 uur bij 20 °C, Tenco IJzermenie na 24 uur bij 18 °C. Op zink, aluminium en verzinkt staal hoort geen ijzermenie maar een hechtprimer. Op hout gebruik je ijzermenie alleen waar je het niet ziet.
Door de redactie, nagelezen door JarnoInhoud van dit artikel
IJzermenie aanbrengen: zo doe je het
- Ontvet. Met wasbenzine, of met een metaalontvetter die je naspoelt met schoon water en laat drogen (meer over ontvetten).
- Haal alles weg wat los zit. Roest, schilfers en bladderende verf gaan eraf met een staalborstel, met de hand of op de boor, of met grof schuurpapier. Je bent klaar als er niets meer loskomt. Bij Flexa IJzermenie schuur je door tot blank metaal. Staat er al verf op? Lees eerst het kader hieronder.
- Schuur op. Kaal metaal schuur je met korrel 60 tot 80, bestaande verf die nog goed vastzit met 220 tot 280 (welke korrel). Maak alles stofvrij en ontvet nog een keer.
- Zet dezelfde dag de eerste laag. Kaal staal dat een nacht blijft staan, kan opnieuw aanroesten. Werk met een kwast of een lakviltroller, zet extra verf op randen, hoeken, bouten en roestputjes, en vergeet de achterkant van de spijlen niet. Reken op ongeveer 12 m² per liter per laag (Flexa).
- Schuur licht en zet de tweede laag. Is de eerste laag overschilderbaar, schuur hem dan licht op en maak hem stofvrij. Op al geschilderd metaal werk je alleen de kale plekken bij, ook in twee lagen.
- Lak af. Twee lagen lak, zie verderop.
Een tuinhek van een paar meter borstel, ontvet en grond je in een middag. Met de droogtijden erbij ben je drie tot vier dagen bezig (eigen schatting, bij 20 °C).
Oude verf of menie op het staal? Denk aan lood
Is de verf uit de jaren 90 of ouder, is het oude buitenverf of menie, of weet je niet hoe oud hij is, behandel hem dan alsof er lood in zit; in oude roestwerende verf kan ook chroom-6 zitten. Bij borstelen en schuren komt dat vrij als stof (OnderhoudNL). Aan de kleur zie je niet of een oude roodbruine laag ijzermenie of loodmenie is. Borstel of schuur zulke verf daarom niet droog: bijt hem af en schuur alleen nat. Is de verf van later, dan borstel en schuur je zoals in stap 2 en 3. Hoe je checkt of er lood in zit, lees je bij lood in oude verf.
Mag ijzermenie over roest?
Over vastzittende roest alleen met een menie waarvan de fabrikant dat zegt. Hammerite Menie mag volgens de productpagina direct over roest, en Tenco vraagt bij zijn IJzermenie alleen dat je losse roest weghaalt. Flexa wil bij zijn IJzermenie de roest tot op het blanke metaal weg. Op de voorkant van het blik staat het niet; kijk op de productpagina. Krijg je een roestig hek niet blank, neem dan zo’n menie of eerst een roestomvormer.
Roestomvormer: wanneer wel?
Een roestomvormer zet roest om in een vaste, donkere laag waarop je kunt schilderen. Hij is voor roest op ijzer en staal die je niet weg krijgt, zoals putjes en kleine beschadigingen. De wachttijd en of je hem afspoelt, verschillen sterk per product; houd je aan het etiket. Krijg je het staal wel blank, zet er dan direct menie op.
Droogtijd: wanneer kun je overschilderen?
Bij 10 °C is Flexa IJzermenie pas na 24 uur overschilderbaar, en kouder verwerk je hem niet. Schilder ook niet in de volle zon of op een hek waar dauw op staat.
Droogtijden van ijzermenie, menie en metaalprimers
Per blad, as van 0 tot 24 uur
| Product | Stofdroog | Overschilderbaar | Doorgehard | Tijdbalk |
|---|---|---|---|---|
| Flexa IJzermenie | 5 uur | 12 uur | 2 dagen | |
| Flexa IJzermenie10 °C, RV niet vermeld; Onder 10 °C niet verwerken | 10 uur | 24 uur | 4 dagen | |
| Tenco IJzermenie18 °C, RV niet vermeld | 6 uur | 24 uur | niet vermeld | |
| Hammerite Menie | 4 tot 6 uur | 24 uur | niet vermeld | |
| Flexa Loodvrije Menie | 4 uur | 24 uur | 2 dagen | |
| Wijzonol Metaal Primer20 °C, 65% RV; Ca.-waarden volgens Wijzonol | 0,5 uur | 5 uur | niet vermeld | |
| Hammerite Hechtprimer (zink, aluminium) | 1 uur | 2 uur | niet vermeld |
Bij 20 °C, RV niet vermeld. Bronnen: Technische bladen: Flexa IJzermenie (versie 02-2025), Tenco IJzermenie (april 2024), Hammerite Menie (V003, 27-02-2025), Flexa Loodvrije Menie (versie 02-2025), Wijzonol Metaal Primer (versie 1.7) en Hammerite Hechtprimer (V03, 27-02-2025). Flexa, Tenco en Hammerite noemen geen luchtvochtigheid. Hoe kouder en hoe dikker de laag, hoe langer de droogtijd (Flexa).
Aflakken hoeft niet meteen: twee lagen Flexa IJzermenie mogen drie maanden onafgewerkt staan.
Welke lak over ijzermenie?
Twee lagen lak op terpentinebasis, het liefst van hetzelfde merk als de menie: dan blijf je binnen het systeem van de fabrikant. Tenco schrijft verf op terpentinebasis voor, Hammerite zijn eigen Metaallak. Watergedragen lak neem je alleen als de fabrikant van je menie dat noemt, zoals Flexa.
Anti-roestspray: grondverf uit de spuitbus
Voor hekjes met veel spijlen is er anti-roestspray: roestwerende grondverf of metaallak in een spuitbus. Met Hammerite NR. 1 Anti-Roest spuit je drie dunne lagen op ongeveer 25 cm, met minstens 15 minuten ertussen, en lak je na 24 uur af. Een bus van 400 ml is genoeg voor 1 tot 2 m². Dek ruim af tegen spuitnevel (afdekfolie).
Wat er misgaat
| Fout | Wat er gebeurt | Wat je doet |
|---|---|---|
| Te weinig verf, hoeken en kanten overgeslagen | De roest komt voortijdig terug | Twee lagen, alle hoeken en kanten mee |
| Schilderen op een vuil, vet of vochtig hek | Vuil en vocht onder de verf: die laat los, of het gaat roesten | Ontvetten, naspoelen, goed laten drogen |
| Roestomvormer op verf of huid | Hij kan vlekken geven | Geverfde delen afdekken, spatten meteen afwassen met water |
Bronnen: Hammerite (veelgestelde vragen en Roestomvormer).
IJzermenie, metaalprimer of hechtprimer?
IJzermenie is een roestwerende primer voor ijzer en staal onder een donkere lak. Anders neem je:
| Wat je schildert | Wat je neemt |
|---|---|
| IJzer of staal, donkere aflak | IJzermenie (roodbruin) |
| IJzer of staal, lichte aflak | Witte menie of witte grondverf voor metaal |
| Zink, verzinkt staal of aluminium | Een hechtprimer, zoals Hammerite Hechtprimer |
| Verschillende metalen in één klus | Een metaalprimer voor ijzer, zink en aluminium, zoals Wijzonol Metaal Primer |
Bronnen: Tenco, Flexa, Hammerite en Wijzonol.
Op verzinkt staal borstel je eerst de zinkzouten weg met een nylonborstel of Scotch-Brite-pad en water, en laat je het drogen. Daarna, net als op aluminium: ontvetten, opruwen met een stugge kunststof schuurspons, weer ontvetten en de Hechtprimer zetten. Bij 20 °C lak je na 2 uur af.
Kan ijzermenie op hout? En wat is houtmenie?
Alleen op hout dat je niet ziet. Tenco noemt zijn IJzermenie daar een afsluitende laag tegen vocht, en alleen voor zacht hout.
Houtmenie is oranje, loodvrije menie voor hout dat tegen metselwerk of beton zit, zoals de ingemetselde zijkant van een kozijn. Volgens Tenco beschermt zijn Oranje menie zulk hout tegen houtrot. Hout in het zicht krijgt een gewone grondverf voor hout (zie kozijnen lakken). Zit er rot in, begin dan bij houtrot repareren.
Wat is menie, en wat was loodmenie?
Menie is roestwerende grondverf met een opvallende kleur. Rode menie die je nu koopt, zoals roodbruine ijzermenie of de oranjerode Menie van Hammerite, is loodvrij. Lood zat in loodmenie, de oude versie: rood of bruin, en vroeger veel gebruikt op staal en op de omkanten van kozijnen. Lood is giftig: loodmenie is sinds 1990 verboden, en als particulier kun je hem niet meer kopen. Oranje en loodvrije menie zijn de opvolgers.
Meer over verfbenodigdheden lees je onder Verfbenodigdheden.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen menie en grondverf?
Menie is een soort grondverf: een basislaag waarop de lak beter hecht. Menie is daarbij roestwerend, bij Flexa door zinkfosfaat, en oranje menie sluit hout af tegen vocht uit het metselwerk. Ook Flexa Grondverf Metaal en Wijzonol Metaal Primer zijn roestwerend, al heten ze geen menie.
Welke kleur heeft menie, en is er ook grijze of zwarte?
IJzermenie is roodbruin, loodvrije menie oranje en witte menie wit. De kleur kies je bij de aflak: Tenco bedoelt roodbruin voor een donkere lak en wit voor een lichte. Lak je zwart, dan is roodbruin dus de goede ondergrond. Voor een grijze grondlaag neem je een metaalprimer, zoals Wijzonol Metaal Primer in blauwgrijs.
Wat is de beste roestwerende verf?
Dat hangt af van het metaal. Op ijzer en staal: ijzermenie met twee lagen lak. Zonder aparte grondverf kan het met metaallak die grondverf en aflak in één is: Hammerite Metaallak gaat in 2 tot 3 volle lagen direct op ijzer en staal, ook over vastzittende roest. Op zink en aluminium zet je eerst een hechtprimer.
