Verf afbranden doe je met een verfbrander: meestal een elektrisch heteluchtpistool, ook verfföhn genoemd. Zet er een plat mondstuk op, begin laag en draai de stand op tot de verf in een paar seconden zacht wordt en blaasjes trekt. Voor lak is dat rond 450 °C, en boven 600 °C ga je niet. Beweeg heen en weer en schraap meteen met een scherpe krabber. Wordt de verf zwart, dan is het te heet of blijf je te lang op één plek. Langs glas zet je een mondstuk op dat de hitte van het glas afhoudt, blaas nooit hete lucht in naden, en blijf na afloop een uur in de buurt. Verf uit de jaren 90 of ouder, oude buitenverf of menie? Brand dan niet af: er kan lood in zitten.
Door de redactie, nagelezen door JarnoInhoud van dit artikel
Eerst checken: zit er lood in de verf?
Of verf lood bevat, zie je er niet aan, en het huis hoeft niet heel oud te zijn. Tot in de jaren 80 en 90 kon er lood in verf zitten. In buitenverf mocht loodwit in Nederland zelfs tot 2009, en loodmenie tot 1990. Bij verhitten komt het lood vrij in schilfers, resten en dampen. Het is vooral schadelijk voor jonge en ongeboren kinderen: bij kinderen kunnen al lage gehaltes lood de ontwikkeling van het zenuwstelsel verstoren, schrijft het RIVM.
Op internet zijn loodtests te koop, maar de GGD schrijft erover: “we weten niet hoe betrouwbaar die zijn.” Geeft zo’n test geen lood aan, dan is dat dus geen vrijbrief. Wil je het zeker weten, laat het werk dan aan een schilder over; die kan het loodgehalte laten bepalen. Is de verf uit de jaren 90 of ouder, is het buitenverf van voor 2009 of weet je niet hoe oud hij is, behandel hem dan alsof er lood in zit:
- Brand niet af en schuur liever niet. Bijt de verf af, liefst met een middel op waterbasis, en krab hem eraf. Moet je toch schuren, doe het dan nat. Welk middel waarvoor, staat bij afbijtmiddel.
- Houd iedereen uit de ruimte, zeker kinderen en zwangeren, en werk zo veel mogelijk buiten, met een zeil onder je werkplek.
- Haal meubels uit de ruimte of dek ze helemaal af. Eet en drink niet waar je klust, en was eerst je handen.
- Draag tegen het stof een goed aansluitend FFP3-masker (beter dan FFP2), handschoenen, een veiligheidsbril, lange mouwen en een lange broek.
- Het grootste risico is het stof dat na de klus achterblijft. Ruim op met een veger en een natte doek, niet met de stofzuiger, en maak daarna schoon met water en zeep. Was jezelf, stop je kluskleding in de wasmachine en breng de resten naar het klein chemisch afval. Blijf daarna goed ventileren en dweil regelmatig.
Zo brand je verf af met een heteluchtpistool
- Maak de plek leeg en brandveilig. Haal weg wat kan branden, ook stof en spinrag: de hete lucht kan stof ontsteken. Dek kieren en gaten in vloer, muur en plafond af, zodat er geen hete verf in valt. Leg een brandwerende deken onder het werk en zorg dat er een blusmiddel bij de hand is.
- Werk liever buiten. Bij afbranden kunnen schadelijke dampen vrijkomen, dus binnen brand je volgens de GGD beter geen verf af. Een deur haal je uit de scharnieren en neem je mee naar buiten. Moet het binnen, zet dan ramen en deuren tegenover elkaar wijd open. Houd anderen uit de buurt. Draag een goed aansluitend dampmasker, een veiligheidsbril en werkhandschoenen.
- Zoek de stand op een proefplek. Zet het platte mondstuk erop en begin op een lage stand, op een plek uit het zicht. Ga pas een stand hoger als de verf niet binnen een paar seconden zacht wordt. Wissel een mondstuk alleen als het is afgekoeld.
- Verwarm een klein stuk en schraap meteen. Houd het mondstuk minstens 25 mm van de verf en beweeg heen en weer (Makita). Schraap de zachte verf direct weg met een scherpe krabber of een stevig plamuurmes, met de nerf mee: verwarmde verf wordt snel weer hard.
- Zorg voor een schone, scherpe krabber. Houd de krabber schoon: verf die zich erop ophoopt, kan ontsteken. Steek hem er voorzichtig af met een mes. Is een hardmetalen mes bot, draai het dan om naar de andere snijkant, en vervang het als die ook bot is. Een stalen mes kun je bijslijpen.
- Werk van boven naar beneden. Op een staand vlak werk je naar beneden, zodat er geen verf in het pistool valt en gaat branden. Uit ondiepe profielen haal je de zachte lak met een passend plamuurmes en daarna een zachte draadborstel; waar de krabber niet in komt, bijt je af.
- Langs glas een sponningmondstuk. Bij een houten raam zet je een sponningmondstuk op, ook glasbeveiligingsmondstuk genoemd: dat houdt de hete lucht van de ruit af, en zonder kan het glas breken. Oude stopverf en beglazingskit kunnen asbest bevatten (OnderhoudNL en Vakgroep GLAS). Is je huis van voor 1994, lees dan eerst stopverf voordat je rond het glas werkt.
- Nooit in naden of op schrootjes. Blaas geen hete lucht in kieren, naden en open voegen of achter losse planken: de warmte kan verborgen brandbaar materiaal bereiken, zoals isolatie in de wand. Op wanden en plafonds met schrootjes gebruik je volgens de brandweer geen verfbrander.
- Laat afkoelen en blijf een uur in de buurt. Laat het pistool een paar minuten op de laagste stand lopen, zet het uit en rechtop op zijn steunvlak, op een brandvaste ondergrond: het mondstuk blijft 30 minuten heet. Laat het nooit aan staan zonder toezicht. Controleer de plek en de ruimtes eromheen daarna nog minstens een uur, want brand in een verborgen ruimte kan lang onontdekt blijven (Verbond van Verzekeraars).
Je bent klaar als het hout kaal is. Veeg de verfresten op en schuur de laatste resten en het hout glad; de korrel staat bij schuurpapier korrel. Gaten en deuken vul je met houtplamuur, zacht of rot hout pak je eerst aan met houtrot repareren. Hoe je een kozijn daarna opbouwt, lees je bij kozijnen lakken. Reken voor één kant van een vlakke binnendeur met een paar lagen op een uur of twee, zonder het schuren (eigen schatting).
Hoe heet wordt een verfbrander, en welk mondstuk?
De pistolen van Bosch, Makita en Steinel halen op de hoogste stand 500 tot 650 °C, afhankelijk van het model. Voor verf gebruik je niet meer warmte dan nodig: voor lak rond 450 °C, nooit boven 600 °C. Stickers en lijm gaan op een lage stand. Verf drogen met een heteluchtpistool kan ook, op de laagste stand van 50 tot 80 °C; met die stand laat je het pistool ook afkoelen.
Het platte of brede mondstuk is voor verf en lijm, het sponningmondstuk voor langs glas. Een reflectormondstuk gebruik je voor krimpkous en kunststof buizen, een reduceermondstuk concentreert de warmte op een klein stuk. Niet elk mondstuk zit standaard in de doos, dus kijk wat erbij zit.
Wat er misgaat
| Fout | Wat er gebeurt | Wat je doet |
|---|---|---|
| Het mondstuk tegen de verf houden of stilhouden | De verf verbrandt en laat slechter los, het oppervlak kan vlam vatten en het pistool raakt oververhit | Afstand houden, blijven bewegen, een stand lager |
| Verf van een metalen raamkozijn föhnen | De warmte gaat via het metaal naar het glas, en dat kan breken | Afbijten |
| Een kunststof kozijn föhnen | Hete lucht maakt kunststof zacht: kunststof buizen buig je al bij 250 °C | Afbijten met een middel dat kunststof toelaat |
| Hete lucht op de kit langs het glas | Beglazingskit zoals Soudal Beglazing is bestand tot 90 °C | Lucht van de kit afhouden, beschadigde kit vervangen voordat je schildert |
Bron: Bosch, Makita, Steinel en Soudal.
Een verfbrander op gas
Een verfbrander op gas werkt met een open vlam. De brandweer raadt een elektrische verfföhn aan in plaats van een gasbrander. Bij afbranden met een vlam kunnen bovendien PAK’s vrijkomen: stoffen die kanker kunnen veroorzaken.
Meer gereedschap om verf te verwijderen vind je onder Verfgereedschap.
Veelgestelde vragen
Wat is beter: verf afbranden, afbijten of schuren?
Dikke lagen op vlak hout brand je af: met hete lucht schraap je meteen, terwijl afbijtmiddel een half uur tot 4 uur moet inwerken. Diepe profielen, kunststof en verf waarin lood kan zitten bijt je af, en dunne lagen en de laatste resten schuur je. Per situatie uitgewerkt staat het bij afbijtmiddel.
Kan ik verf afbranden met een föhn?
Met een haarföhn niet: die wordt niet heet genoeg. De lucht uit een heteluchtpistool is aanzienlijk heter dan die uit een haardroger, en voor lak zit je rond 450 °C. Andersom gebruik je een heteluchtpistool nooit om je haar te drogen. Voor stickerlijm kan een haarföhn wel helpen; hoe, staat bij stickerverwijderaar.
Kun je lijmresten van een trap verwijderen met een heteluchtpistool?
Ja, veel lijm wordt door warmte zacht. Zet het pistool op een lage stand met het platte mondstuk, verwarm een stukje en schraap de zachte lijm meteen weg met een plamuurmes. Blijf bewegen, anders beschadig je het hout, en blaas geen hete lucht in de naden tussen treden en stootborden.
Wat is de beste verfbrander?
De meeste heteluchtpistolen worden heet genoeg voor verf. Instelbare temperatuur is geen must, wel een voordeel: dan stem je de warmte af op de verf en de ondergrond. Let verder op een lage stand om af te koelen, een steunvlak, en een plat mondstuk en een sponningmondstuk erbij. De accupistolen van Steinel blazen minder lucht en lopen op een volle accu ongeveer 20 minuten, dus voor een deur of kozijn neem je een pistool met snoer.
