Houtrot repareren doe je zo: frees al het zachte en verkleurde hout weg tot minimaal 5 mm in gezond hout, laat het drogen tot hooguit 18% vocht, breng een voorstrijk aan, vul met een tweecomponenten houtrotvuller en schuur en grond na het uitharden. Zo staat het in de werkwijzen van Repair Care, de maker van Dry Flex. Dry Flex 4 (bij een laag van 1 cm) en Eazyfix Premium Houtrotvuller zijn bij 20 °C na ongeveer 4 uur schuurbaar; bij 0 tot 5 °C rekent Repair Care voor een kleine reparatie op 40 tot 48 uur. Is de houtrot reparatie groter dan een vuist, dan is lamineren goedkoper; zit het rot achter de glaslijn, dan is een deelvervanging nodig.
Door de redactie, nagelezen door JarnoHoutrot behandelen met alleen een impregneer stopt het rot niet. Volgens de veelgestelde vragen van Repair Care bestaan er geen middelen die houtrot stoppen: het rot moet ruim tot in het gezonde hout weg. Houtrot herstellen is dus: rot eruit, vochtbron weg, hout droog.
Inhoud van dit artikel
- Wat is houtrot en hoe ontstaat het?
- Houtrot herkennen: zo ziet het eruit
- Houtrot repareren of vervangen?
- Houtrot repareren in negen stappen
- Hoe lang moet houtrotvuller uitharden?
- Welke houtrotvuller? Epoxy van Repair Care, Eazyfix en Alabastine
- Repair Care Dry Flex 1, 4 en 16 tegenover Eazyfix
- Wat niet werkt: purschuim, plamuur en alleen impregneren
- Houtrot in kozijn, deur en balk
- Houtrot in een monument
- Houtrot voorkomen
- Wat er misgaat bij houtrot repareren
- Veelgestelde vragen
Wat is houtrot en hoe ontstaat het?
Houtrot is hout dat door zwammen wordt afgebroken. Stichting ERM (Erkende Restauratiekwaliteit Monumentenzorg) onderscheidt in URL 5001 over houtaantasting (2020) twee soorten. Bruinrot breekt de cellulose af: het hout wordt donkerder en breekt in een patroon van kubusjes. Witrot breekt ook de lignine af: het hout wordt lichter en vezelig.
Zwammen hebben vocht nodig. Volgens dezelfde richtlijn ontstaat zwamaantasting alleen bij een vochtprobleem. Hout dat licht tot matig is aangetast en snel kan drogen, loopt volgens ERM, huiszwam uitgezonderd, alleen risico op verdere aantasting tot het volledig droog is: onder 21% houtvocht. Water komt het hout in via naden, scheuren en openstaande verbindingen, schrijft Sikkens.
Rot begint niet altijd buiten. Volgens Sikkens Infoblad 1033 (2023) ontstaat binnen waterdamp in badkamer, keuken en door de bewoners zelf. Via een defecte kitnaad aan de binnenzijde kan meer vocht het hout in dan er via de buitenverf uit kan. Zo kan een gebrek aan de binnenkant van het kozijn leiden tot houtrot: blaren, bladderende verf en later houtrot kunnen het gevolg zijn. Repair Care laat open verbindingen aan de binnenzijde eerst herstellen voordat buiten gerepareerd wordt.
Houtrot herkennen: zo ziet het eruit
Rot hout is verkleurd, zacht en brokkelig. Dat zijn ook de drie kenmerken waarmee Repair Care aangetast hout aanwijst (werkwijze P2.3). Aan de buitenkant zie je vaak eerst blaren en bladderende verf, of scheurtjes.
Kijk naar kleur en vorm
Donkere plekken en hout dat in blokjes breekt, wijzen op bruinrot. Wit tot grijs, wattenachtig schimmelweefsel met gele vlekken, grijze strengen tot 1 cm dik of bruin stof kunnen huiszwam zijn (ERM). Haal dan een specialist (ons advies): ERM behandelt huiszwam apart van alle andere zwammen.
Doe de priktest
Eazyfix zoekt rotte plekken met de botte kant van een schroevendraaier, schrijft het merk bij zijn houtvochtmeter. Druk hem in de verdachte plek en daarna in gezond hout ernaast. Gezond hout geeft weerstand; rot hout laat de punt zonder veel kracht toe en brokkelt. Prik ook naast de zichtbare plek, want onder de verf kan het rot verder lopen. Dat vergelijken en naast de plek prikken is praktijkervaring. Repair Care zoekt te zacht hout met een eigen houtconditiemeter, de EASY•Q CS1, volgens het productblad van Dry Flex 4 uit 2023.
Meet het vocht
Repair Care repareert alleen bij maximaal 18% houtvocht. Eazyfix houdt dezelfde grens aan en laat meten in het gezonde hout onder de rotte plek, dus na het uitfrezen. Ligt de waarde ver boven 18%, zoek dan eerst de vochtbron (ons advies).
Houtrot repareren of vervangen?
Repair Care hanteert een vuistregel: wordt een pastareparatie groter dan een vuist, dan is lamineren goedkoper. Je zaagt het rot ruim weg en lijmt nieuwe stukken hout in met de pasta. Zit de aantasting ook achter de glaslijn, dan wordt het een deelvervanging van een hele stijl of dorpel (werkwijze C4). Met pasta repareert Repair Care tot 50 mm diep, en dan alleen met Dry Flex 16, Bio Flex Cool en Dry Flex 4 onder 10 °C.
| Wat je vindt | Wat de bronnen zeggen | Wat je doet |
|---|---|---|
| Gaatje of scheurtje tot 6 mm in hard hout | Dry Flex SF is een plamuur voor 0 tot 6 mm (Repair Care) | Plamuren, geen houtrotvuller |
| Zachte plek, na uitfrezen 5 tot 20 mm diep | Bereik van Dry Flex 4 bij 10 tot 35 °C en van Eazyfix Premium Houtrotvuller | Zelf repareren |
| Dieper dan 20 mm | Eazyfix: eerst een nieuw stuk hout inlijmen, de laatste millimeters met pasta. Dry Flex 16: tot 50 mm | In lagen of met een ingelijmd stuk hout |
| Groter dan een vuist | Lamineren is goedkoper (Repair Care) | Lamineren of laten doen |
| Rot achter de glaslijn of over een hele dorpel | Deelvervanging (Repair Care) | Laten doen |
| Dragende stijl of balk | Eerst ondersteunen; bij een dragende stijl wil Repair Care zelf adviseren | Constructief laten beoordelen |
| Raam of deur met holle of volspaan kern, multiplex of mdf | Valt buiten de garantie van Repair Care | Vervangen |
De laatste kolom is ons advies. Een deelvervanging is volgens de ERM-richtlijn voor historisch schilderwerk (2021) een complexe reparatie, meestal voor aannemers, timmerlieden of gespecialiseerde schilders.
Houtrot repareren in negen stappen
- Verf eraf. Schuur, krab, brand of föhn de verf rond de plek weg tot op het kale hout (Repair Care). Veel oude verf: zie verfbrander en heteluchtpistool of afbijtmiddel.
- Rot eruit. Verwijder al het aangetaste, te zachte en verkleurde hout en frees tot minimaal 5 mm in de gezonde houtstructuur (werkwijze C1.3). Repair Care gebruikt een bolkopfrees van 9,5 mm op 22.000 toeren, Eazyfix een multitool van minstens 30.000 toeren. Volgens de kluswijzer van Eazyfix haal je rondom 2 cm extra weg. Alabastine doet hetzelfde. Schuur opstaande vezels weg en maak alles stofvrij.
- Vocht meten. Maximaal 18% in het kale hout. Is het natter, laat het dan aan de buitenlucht drogen. Geen föhn: dan droogt alleen het oppervlak en duw je het vocht dieper het hout in, schrijft Repair Care. Eazyfix meet na 24 uur opnieuw.
- Voorstrijken. Dry Fix UNI meng je 2 op 1, niet meer dan je in een uur verwerkt. Strijk dun maar volledig, laat minimaal 20 minuten intrekken en dep binnen 45 minuten het overschot af. Vul direct of binnen 24 uur bij 20 °C. Eazyfix Premium Houtversterker meng je 1 op 1, laat je 25 minuten intrekken en dep je af; ook dan binnen 24 uur vullen.
- Mengen. Meng op een kunststof mengplateau tot de kleur egaal is; bij Dry Flex 4 verdwijnt het oranje. Smeer het mengsel dun uit en werk vanaf het plateau, niet vanaf het mes: hoe meer massa bij elkaar, hoe sneller het uithardt (Repair Care). Maak niet meer aan dan je binnen de verwerkingstijd opkrijgt, bij Dry Flex 4 en Eazyfix 20 tot 25 minuten.
- Aanbranden en opbouwen. Druk eerst een dun laagje stevig in het hout met een aanbrandmes. Vul daarna op zonder luchtinsluiting en strijk iets bol af, zodat je naar de goede vorm schuurt. De laag moet overal minimaal 5 mm dik zijn, ook aan de randen (Repair Care). Is het gat dieper dan de laagdikte uit het blad, werk dan in lagen: uitharden, schuren, volgende laag. Bij hoeken helpen modelleerstrips van perspex.
- Laten uitharden. Dek de reparatie af tegen regen en volle zon. Wordt de pasta nat tijdens het uitharden, dan hardt het oppervlak niet volledig uit en moet het eraf (Repair Care).
- Schuren. Op epoxy ontstaat een vettig, wasachtig laagje, de aminelaag, waarop verf niet goed hecht en droogt. Repair Care schuurt met korrel 80 en daarna 150 of fijner, zonder door lang schuren te veel warmte te maken. Zie ook welke korrel schuurpapier.
- Gronden en aflakken. Volgens het productblad van Dry Flex 4 (2023) krijgen reparatie en omringend kaal hout bij voorkeur binnen een week een grondlaag; de werkwijzen geven een maand voor het hele verfsysteem. Wij houden de week aan. Overschilderen moet: epoxy is niet UV-bestendig, wordt in de zon donkerder en kan craquelé krijgen (Repair Care). Verder in kozijnen lakken.
Hoe lang moet houtrotvuller uitharden?
Het getal in de naam van Dry Flex is de uithardingstijd in uren: 1, 4 of 16. Volgens de productpagina van Dry Flex 4 gelden die uren voor een laag van 1 cm bij 20 °C. In de tabel met indicatieve uithardingstijden uit 2026 rekent Repair Care voor een kleine reparatie met Dry Flex 4 bij 20 tot 25 °C op 6 tot 9 uur. Wat klein is, staat er niet bij.
Uitharding van Dry Flex 4 per temperatuur
Kleine reparatie, indicatieve tijden
- 0 tot 5 °Cuitgehard na 40 tot 48 uur
- 5 tot 10 °Cuitgehard na 28 tot 40 uur
- 10 tot 15 °Cuitgehard na 14 tot 28 uur
- 15 tot 20 °Cuitgehard na 9 tot 14 uur
- 20 tot 25 °Cuitgehard na 6 tot 9 uur
- 25 tot 30 °Cuitgehard na 3 tot 6 uur
- 30 tot 35 °Cuitgehard na 1,5 tot 3 uur
Repair Care: ca. 1,5 tot 3 uur.
Bron: Repair Care, De 7 stappen en indicatieve uithardingstijden (05/2026). Volgens Repair Care slechts een indicatie: de uitharding hangt af van temperatuur, laagdikte en luchtvochtigheid. Meer massa hardt sneller uit; een middelgrote reparatie is bij 20 tot 25 °C na 2 tot 6 uur klaar. Onder 0 °C geen uitharding. RV niet vermeld.
Temperatuur en massa sturen de uitharding. Hoe warmer, hoe sneller; onder 0 °C hardt de pasta niet uit, schrijft Repair Care. En hoe meer pasta bij elkaar, hoe sneller: een middelgrote reparatie met Dry Flex 4 is bij 20 tot 25 °C na 2 tot 6 uur klaar. Repair Care kijkt daarbij ook naar de temperatuur van het hout en de zon.
In de winter kun je Dry Flex 1 en 4 en Bio Flex volgens Repair Care vanaf 0 °C gebruiken, zolang er geen condens op het reparatievlak staat. Dry Flex 16 adviseert Repair Care boven 10 °C, en Alabastine verwerkt zijn Houtrotvuller niet onder 10 °C. Te warm is ook slecht: in direct zonlicht, bij hoge temperaturen of met veel pasta tegelijk kan uithardende epoxy zo heet worden dat hij deels zijn elasticiteit verliest (Repair Care).
Welke houtrotvuller? Epoxy van Repair Care, Eazyfix en Alabastine
Dry Flex en Eazyfix zijn tweecomponentenpasta’s op epoxybasis. Repair Care noemt Dry Flex zuivere epoxy zonder vulstoffen; volgens Repair Care maken vulstoffen zoals glasparels of krijt een reparatie gevoeliger voor scheuren en onthechting. Alabastine noemt het type niet, maar volgens de gevarentekst op de productpagina van de Houtrotvuller bevat component A epoxyverbindingen. Alabastine meng je 1 op 1, met Houtrotimpregneer als voorbehandeling.
| Product | Verwerkingstijd bij 20 °C | Laagdikte per laag | Schuurbaar bij 20 °C | Verwerken bij | Geschikt voor |
|---|---|---|---|---|---|
| Repair Care Dry Flex 1 | 15 tot 20 minuten | 5 tot 10 mm (10 tot 25 °C), 5 tot 15 mm (0 tot 10 °C) | na ca. 1 uur | 0 tot 25 °C | Kleine plekken die snel geverfd moeten worden |
| Repair Care Dry Flex 4 | 20 tot 25 minuten | 5 tot 20 mm (10 tot 35 °C), 5 tot 50 mm (0 tot 10 °C) | na ca. 4 uur | 0 tot 35 °C | De meeste reparaties, ook in herfst en voorjaar |
| Repair Care Dry Flex 16 | 1,5 tot 2 uur | 5 tot 50 mm | na ca. 16 uur | 10 tot 35 °C | Grote reparaties en lamineren zonder haast |
| Eazyfix Premium Houtrotvuller | 20 tot 25 minuten | 5 tot 20 mm | na ca. 4 uur | 0 tot 30 °C | Kleine en middelgrote klussen |
| Alabastine Houtrotvuller | 20 minuten | liggend tot 5 cm, staand tot 2 cm | na ca. 6 uur | vanaf 10 °C | Klussen bij zacht weer |
Bronnen: de productbladen van Repair Care voor Dry Flex 1 en Dry Flex 16 (beide 2023) en Dry Flex 4, en de productpagina’s van Eazyfix en Alabastine. De laatste kolom is ons advies.
Repair Care Dry Flex 1, 4 en 16 tegenover Eazyfix
Dry Flex is een systeem: eerst Dry Fix UNI als voorstrijk, dan de pasta. Dry Flex 4 en 16 meng je 3 op 1, Dry Flex 1 2 op 1, uit twee kokers met een doseerpistool. Dry Flex 4 bestaat ook als 2-in-1 koker van 150 ml, die volgens Repair Care in elk enkelvoudig doseerpistool past. Dry Flex SF is de plamuur tot 6 mm, Bio Flex de lijn met deels biobased grondstoffen. Dry Flex 4 en Dry Fix UNI zijn KOMO-gecertificeerd volgens BRL-0807 (productblad, 2023).
Eazyfix zit in een koker van 150 ml die vanaf de eerste kneep 2 op 1 doseert, met de Premium Houtversterker als voorstrijk. Volgens de productpagina van de Premium Houtrotvuller hecht de vuller op vrijwel alles behalve plastic. Het aantal kokers reken je zo uit: breedte maal hoogte maal diepte van de schade in centimeters, gedeeld door 150.
Ons advies: kies op wat je kunt krijgen en op het weer, en steek je tijd in uitfrezen en drogen. Daar gaat een reparatie op mis.
Wat niet werkt: purschuim, plamuur en alleen impregneren
Houtrot repareren met purschuim werkt niet. Het technisch blad van Soudal Ultra Isolatieschuim Pistool noemt montage van ramen en deuren, voegen en holle ruimten als toepassing. Het schuim heeft ongeveer 3% gesloten cellen en een druksterkte van ongeveer 15 kPa, is niet UV-bestendig en hardt uit met luchtvocht; Soudal laat de ondergrond zelfs bevochtigen. Waar je droog hout nodig hebt, is dat het omgekeerde (eigen conclusie).
Plamuur is voor dunne lagen. Dry Flex 1, 4 en 16 vragen minimaal 5 mm om spanningen op te vangen; voor plamuren tot 6 mm verwijst Repair Care naar Dry Flex SF. Eazyfix maakt hetzelfde onderscheid: Houtplamuur tot 6 mm, Houtrotvuller van 5 tot 20 mm. Het verschil lees je in houtplamuur.
Over impregneren zijn de merken het oneens. Alabastine schrijft op de productpagina van zijn Houtrotimpregneer dat die houtrot stopt en verdere aantasting voorkomt; hij moet minimaal 6 uur drogen voor de vuller erop komt. Repair Care zegt dat geen middel houtrot stopt, ook zijn eigen Dry Fix niet: dat is een hechtlaag. Ook Alabastine haalt eerst het aangetaste hout weg. Ons advies: gebruik een impregneer of voorstrijk als hechtlaag onder de vuller, nooit in plaats van het rot weghalen.
Houtrot in kozijn, deur en balk
Openstaande verbindingen laten water binnen (Sikkens). Repair Care freest een verbinding 10 mm breed en 10 mm diep uit, voorkant en sponning tot de glaslijn; bij houtdelen zwaarder dan 67 bij 114 mm minstens 15 mm diep (werkwijze P2.3). Zit het rot in de sponning, herstel dat dan voordat je nieuwe stopverf zet (Repair Care, werkwijze PG2).
Een massieve deur repareer je als een kozijn; een deur met een holle of volspaan kern valt buiten de werkwijzen van Repair Care. Schilderen daarna: zie deur schilderen. Dragend hout is geen klus voor alleen een houtrotvuller. Ons advies: laat een rotte balk, balkkop of muurplaat beoordelen door een aannemer of constructeur. In oude gebouwen kan het om huiszwam gaan.
Houtrot in een monument
Bij een monument gelden de richtlijnen van Stichting ERM. Historisch schilderwerk, URL 4009 (2021) staat alleen pasta op basis van tweecomponenten epoxy of urethaan-acrylaat toe, met hooguit 250 ml en een minimale dikte van 10 mm. Historisch timmerwerk, URL 4001 (2019) noemt ook 250 ml, maar maximaal 10 mm dikte. Of je deelvervangt of vult, beslis je met de opdrachtgever of restauratieadviseur. Vulmiddelen verwerk je volgens beide alleen bij 5 tot 25 °C luchttemperatuur.
De vochtgrens hangt in URL 4001 af van de houtdikte: tot en met 80 mm 15%, tot en met 105 mm 18% en daarboven 22%, met een marge van 2 tot 3 procentpunt. Is het hout natter, zoek dan eerst de oorzaak. In het gaande werk van molens mogen scheuren en open verbindingen volgens URL 4009 niet met vulmiddel worden gerepareerd.
Houtrot voorkomen
Voorkomen is droog houden. Herstel open verbindingen en scheuren, ook binnen, en houd de kitnaad tussen glas en hout dicht. Sikkens raadt aan bij elke buitenschilderbeurt ook de binnenzijde van kozijnen en ramen mee te nemen (Infoblad 1033, 2023). Een interval in jaren noemt geen bron. Ons advies: loop je kozijnen elk voorjaar na op bladderende verf, open naden en zachte plekken, en herstel kleine schade meteen. Een naad tussen kozijn en muur die weinig werkt, dicht je met een acrylaatkit die volgens het blad buiten mag (ons advies).
Wat er misgaat bij houtrot repareren
| Fout | Wat er gebeurt | Wat je doet |
|---|---|---|
| Vullen op hout boven 18% vocht | Slechte hechting, de pasta reageert met het vocht; kans op nieuw rot achter de reparatie | Meten en aan de lucht laten drogen |
| Drogen met föhn of heteluchtpistool | Alleen het oppervlak droogt; het vocht trekt dieper en komt terug | Natuurlijk laten drogen, na 24 uur opnieuw meten |
| Laag dunner dan 5 mm, vooral aan de randen | De epoxy kan scheuren | Uitfrezen tot overal 5 mm pasta past |
| Pasta als klodder op het mes | Meer massa hardt sneller uit, je verliest verwerkingstijd | Dun uitsmeren, verwerken vanaf het plateau |
| Regen op de verse reparatie | Het oppervlak hardt niet volledig uit en moet eraf | Afdekken, niet repareren bij buien |
| Niet schuren voor het gronden | Verf hecht en droogt slecht op de aminelaag | Korrel 80, daarna 150 of fijner |
| Reparatie ongeverfd laten | Epoxy kleurt donker en krijgt craquelé door uv | Binnen een week gronden |
De bronnen bij de tabel zijn de veelgestelde vragen van Repair Care en de pagina’s van Eazyfix, hierboven gelinkt. Meer klussen vind je onder Schilderen.
Veelgestelde vragen
Hoe ziet houtrot eruit?
Rot hout is verkleurd, voelt zacht aan en brokkelt. Bij bruinrot wordt het hout donkerder en breekt het in een patroon van kubusjes; bij witrot wordt het lichter en vezelig (Stichting ERM). Aan de buitenkant zie je vaak eerst blaren, bladderende verf of scheurtjes. Met een schroevendraaier vind je de rotte plekken, zoals Eazyfix aanraadt; rot hout biedt nauwelijks weerstand (praktijkervaring).
Kun je houtrot zelf repareren?
Ja, als het rot in massief hout zit, niet dragend is en kleiner blijft dan een vuist. Eazyfix geeft voor een kozijnreparatie een klustijd van 90 minuten en noemt het klusniveau moeilijk. Je hebt een frees of beitel, een houtvochtmeter, voorstrijk, houtrotvuller, een mengplateau en messen nodig. Groter, achter de glaslijn of in een dragend deel: laat het doen (ons advies, naar de vuistregel van Repair Care).
Waarmee kun je houtrot repareren?
Met een tweecomponenten houtrotvuller op epoxybasis, zoals Repair Care Dry Flex, Eazyfix Premium Houtrotvuller of Alabastine Houtrotvuller, op de voorstrijk van hetzelfde merk. Grotere schade herstel je door nieuw hout in te lijmen of een deel te vervangen. Purschuim is geen houtrotreparatie, en plamuur is alleen voor lagen tot 6 mm.
Hoe stop je rottend hout?
Door al het aangetaste hout weg te halen en de rest droog te houden. Repair Care schrijft dat er geen middelen bestaan die houtrot stoppen; het rot moet ruim tot in het gezonde hout weg. Volgens Stichting ERM loopt licht tot matig aangetast hout dat snel kan drogen, huiszwam uitgezonderd, alleen risico zolang het boven 21% houtvocht zit. Alabastine zegt van zijn Houtrotimpregneer wel dat die houtrot stopt.
Hoe lang moet houtrotvuller drogen?
Bij 20 °C is Dry Flex 1 na ongeveer 1 uur schuurbaar, Dry Flex 4 en Eazyfix na 4 uur, Alabastine na 6 uur en Dry Flex 16 na 16 uur, bij Dry Flex voor een laag van 1 cm. Voor een kleine reparatie met Dry Flex 4 rekent Repair Care op 6 tot 9 uur bij 20 tot 25 °C en 40 tot 48 uur bij 0 tot 5 °C. Onder 0 °C hardt de pasta niet uit.
Hoe lang is houtrotvuller houdbaar?
Dat verschilt per merk. Eazyfix schrijft dat je zijn Houtrotvuller nog zeker een jaar na de uiterste houdbaarheidsdatum kunt gebruiken, en dat openen de houdbaarheid niet beïnvloedt. Repair Care raadt gebruik na de datum juist af, omdat de epoxy dan eigenschappen verliest. Alabastine noemt geen termijn, maar laat componenten die lang hebben gestaan eerst doorroeren. Repair Care en Eazyfix bewaren tussen 5 en 40 °C.
Wat kost houtrot repareren?
Een bedrag noemen we niet: dat hangt af van het aantal plekken, de grootte en de vakman. Wel weet je wat de prijs bepaalt. Een pastareparatie groter dan een vuist is volgens Repair Care duurder dan lamineren, en rot achter de glaslijn vraagt een deelvervanging.
